18 Mart 2010 Perşembe

Beynin Çalışmasında Etkili Gıdalar

Beyin gelişimi çocuk doğmadan anne karnında başlar. Doğumdan sonra da hızla gelişir ve 6 yaşına kadar sürer. O nedenle hem annenin doğumdan önceki beslenmesi hem de bebeğin doğumdan sonraki beslenmesi zeka gelişimi açısından çok önemlidir.

● Beyin gelişiminde rolü olan besin öğeleri arasında kaliteli proteinlerin (süt, yumurta, et gibi), vitaminlerin (özellikle B vitaminleri) ve minerallerin (özelikle demir, iyot, çinko) etkisi büyüktür. Bazı yağ asitleri de beynin gelişimi için oldukça gereklidir. Bu yağ asitlerinden biri kısa adıyla DHA diye bilinen yağ asitidir (Dokosa Heksaenoik Asit). İnsan beyni, doğumdan önceki son üç ayda çok hızlı büyümekte, bu arada beynin DHA içeriği 3-5 kat artmaktadır. Doğumdan sonraki ilk 12 haftada da 3 katına çıkmaktadır.

Bu yağ asitinin en iyi kaynakları anne sütü ve balıktır. Özellikle sardalya, uskumru, levrek, ton, somon ya da dil balığının haftada 2-3 kez yenmesi önerilmektedir.

● Beynin performansıyla ilgili önemli bir örnek kahvaltının etkisidir. Kahvatı yapan çocukların okuldaki başarısının ve yetişkinlerin işyerindeki veriminin daha yüksek olduğu kanıtlanmıştır. Kahvaltının içeriğinin proteinli gıdalardan oluşması (peynir, yumurta, süt) beynin daha verimli çalışması için, yalnızca reçelli ekmek ya da simit ve şekerli çaydan oluşan bir kahvaltıya kıyasla daha iyi sonuç alınmasını sağlar.

● Karbonhidratlı gıdaların da, örneğin 1 tabak dolusu makarna, beyin üzerindeki etkisi büyüktür. Karbonhidratlı gıdalar bir taraftan beynin enerji kaynağı olan glikozu sağlarken diğer taraftan da doğal bir sinirsel iletici olan seratonin adlı maddenin üretimini başlatırlar. Seratoninin etkisi daha çok sakinleştirme ve hatta uyku verme biçiminde ortaya çıkar.Yemek sonrası rehavet çökme hissi bu nedenledir. Seratonin aynı zamanda insanın stres ve tedirginlikle başetme ve konsantre olabilme yeteneğini artırır.

● İşyerinde ya da okulda yemekten sonra hala beyninizin aktif olmasını, dikkatli ve konsantrasyonunuzu kaybetmeden çalışabilmeyi istiyorsanız, proteinli gıdaları eksik etmemelisiniz. Proteindeki bir aminoasit hızlı düşünme, enerjik olma, motivasyon gibi çalışma için gerekli özellikleri olan sinirsel ileticileri üretir.

● B vitaminleri beynin normal gelişimi ve çalışması için gereklidir. B12 vitamini yetersizliğinde huzursuzluk,manik depresyon, uykusuzluk, hafıza kaybı görülebilir.Folik asit ve B6 vitamini yetersizliklerinde de depresyon ve sinirlilik durumları görülmektedir.

Diyetisyen Aysun Sarın