19 Nisan 2010 Pazartesi

Şişmanlık ve Zayıflama Diyetleri

Bedenin yağ kütlesinin yağsız kütleye oranının aşırı artması sonucu ,boya göre ağırlığın arzu edilen düzeyin üzerine çıkması şişmanlık olarak tanımlanır.Günümüzde beden ağırlığının olması gerekenin(ideal ağırlığın)%20 üzerine çıkması birçok sağlık sorununun ortaya çıkma riskini arttırdığı veya oluşan bazı sağlık sorunlarının ilerlemesişne neden olduğu bilinmektedir.Şişmanlıkla birlikte tip2 diyabet, aterosiklerozis,hipertansiyon, osteoporozis, karaciğer yağlanması, ve çeşitli kanser türlerinin oluşumu artmaktadır.

Şişmanlığın tanımlanmasında çeşitli yöntemler kullanılır.Pratikte beden kitle indeksi(BKI) şişmanlığın tanımlanmasında ençok başvurulan kriterdir.Ayrıca vucut yağının ölçülmesi bel çevresinin kalça çevresine oranı , deri kıvrım kalınlığının ölçülmesi v.b yöntemler kullanılmaktadır.

Şişmankığın nedenleri arasında kalıtımsal faktörler,enerji alımı ve harcamasındaki dengesizlikler, fiziksel aktvite azlığı, noroendokrin etmenler,psikolojik sorunlar yer almaktadır.Düşük kalorili diyetlerle kısa sürede kilo verilip istenilen ağırlığa ulaşıldığında normal yemek yeme düzenine geçildiğinde kişi kaybettiği ağırlığı kısa dönemde geri kazanır.Kazanılan bu ağırlığın yağ oranı daha yüksektir.Kişi tekrar düşük kalorili diyet yaptığında daha zor kilo verir.Bu durum uzun kısır ağırlık döngüsü olarak adlandırılır ve uzun dönemde şişmanlığı arttırıcı neden olarak karşımıza çıkar.

Sağlıklı zayıflama diyetleri ve fiziksel aktivitenin arttırılması kilo kaybını sağlamaktadır.Sağlıklı zayıflama diyetlerinde enerji, bireyin harcadığı enerjiden daha düşük , bazal metabolizma hızının (günlük asgari kalori tüketimi ve gereksinimi) biraz üzerinde olmalıdır.Diyet enerjisini %55-60 ‘ı karbonhidratlardan, %12-15’i proteinlerden,%25-30u yağlardan sağlanacak şekilde düzenlenmelidir.Diyet posası gnde 25 gr olmalıdır.Bireyin vitamin ve mineral gereksinimi karşılanmalıdırSağlıklı zayıflama diyetlerinde haftada 0,5-1,0 kg kilo kaybı hedeflenmelidir.Bazal metabolizma hızı ve protein kaybındaki azalma minimum tutulmalıdır.Diyet mönüsünde kişinin ihtiyacına uygun şekilde et,süt ve ürünleri,tahıllar, sebze, meyve yağ grubunda bulunan tüm besinler yer almalıdır.

Sağlıklı zayıflama diyetlerinde amaç,kişilerin sağlıklarını koruyarak kilo kaybını sağlamaktır.Zayıflama diyetleri kişiye özel olmalıdır.Diyet planlanırken bireyin yaşı,cinsiyeti, boyu kilosu, varsa hastalıkları,sosyo ekonamik durumu ve beslenme alışkanlıkları göz önünde bulundurulmalıdır.Kişilere beslenme eğitimi ile yeterli ve dendeli beslenme alışkanlığı kazandırılmalıdır.Sağlıklı zayıflama diyetlerinin hedefi kişilere yetrli ve dengeli beslenme alışkanlığı kazandırarak kaybedilen kilonun korunmasını sağlamaktır.

Diyetisyen Hacer Kaya