14 Nisan 2010 Çarşamba

Şu Kolesterol Dediğimiz

Gelişen teknoloji ve onun getirdiği yaşam biçimleri bizim özellikle kalp  sağlığımızı etkileyen ve kalp damarlarımızın tıkanmasına neden olan kolesterolü doğurmuş ve kötü beslenme,hareketsizlik,stres ve çeşitli ilaçlar yüksek kolesterol değerlerinde yaşamaya bizi mahkum etmiştir.
O yüzden şu kolesterol dediğimiz şey nedir nerelerde bulunur,tedavisi nasıldır bir bakalım.?
Kolesterol bazı vücut fonksiyonları için gerekli olan ve yaklaşık %75’i vücutta ( karaciğer tarafından ) sentezlenen,geri kalanı da dışarıdan besinlerle sağlanan yağa benzer bir maddedir..
Kolesterol kanda lipoprotein denilen yapılar tarafından taşınır ve dansitesine(yoğunluk) göre isimler alır.
  1. HDL(yüksek dansiteli lipoprotein) veya iyi kolesterol ( damarlarda biriken kolesterolü temizler) kandaki kolesterolün %30 ‘unu oluşturur.
  2. LDL( düşük dansiteli lipoprotein ) veya kötü kolesterol ( damar duvarlarına kolesterol biriktirir ve tıkanmaya neden olur.) kandaki kolesterolün %70 ‘ini oluşturur.
Kanda kolesterol seviyesini etkileyen etmenlerin başında aldığımız yağın cinsi ve miktarı gelmektedir.özellikle de hayvansal kaynaklı yiyecekler (et ürünleri) ve bunların yan ürünleriyle hazırlanan gıdalar (süt,yumurta,tereyağı,peynir ...) kolesterol miktarını arttırabilir.
Buna karşı bitkisel içerikli bazı yağlarında kolesterol değerlerini düşürdüğü bilinmektedir.       (zeytinyağı,ayçiçek,mısırözü vb)
Bazı insanların kolesterol değerlerinin yüksek olması kalıtsaldır.


İDEAL
RİSKLİ
YÜKSEK
TOTAL KOLESTEROL
< 200
200-250
> 250
LDL
< 130
130-159
> 160
HDL
40-50 (ERKEK)
< 35
50-60 (KADIN)
< 40
Aşağıdaki tabloda kolesterol değerlerini yükselten ve kolesterol değerlerini yükseltmeyen gıdalar sıralanmıştır.

TERCİH ETMEYİNİZ
TERCİH EDİNİZ
1
et ürünleri
sebze,meyve,kurubaklagiller,kepekli tahıllar
2
yağlı etler ( kırmızı+yağlı tavuk)
yağsız tavuk,balık,yağsız kırmızı et
3
salam sucuk ,sosis,sakatatlar,karides..
ton balığı ve konserve balıklar
4
tam yağlı süt,yoğurt
yarım yağlı süt,yoğurt
5
tam yağlı peynir,kaşar,peynir çeşitleri
yarım yağlı peynirler,lor.....
6
tereyağı,kaymak,iç yağı...vb
zeytinyağı,bitkisel yağlar,soya yağı
7
kızarmış yumurta ve ürünleri
haşlanmış yumurta( haftada 1-2)
8
çikolata,kremalı bisküvi,pastalar
kepekli,soyalı,yulaflı bisküvi ve sıvı yağlı gıdalar
9
beyaz ekmek,kekler,börekler
kepekli,yulaflı,çavdarlı ekmek ve ürünleri
10
kızartma.kavurma ,mangal vs
ızgara,haşlama ve fırınlama




Bazı gıdaların 100 gramında bulunan kolesterol değerleri




BESİNLER
KOLESTEROL (mg/100 gr)
sığır eti
88
koyun eti
75
tavuk eti
57
balık eti
65
karaciğer
370
karides
200
yumurta
400
yumurta sarısı
1600
yumurta beyazı
0
beyaz peynir tam yağlı
70
kaşar
120
çikolata
22
mayonez
108
katı margarin
0
sıvı yağlar
0
fındık ,fıstık,ceviz
0
tereyağı
230


                                 Kolesterolün kalp sağlığına etkisi
Son yıllardaki kontrollü yapılan epidemiyolojik  araştırmaların sonuçları diyetin kolesterol ve doymuş yağ asitleri içeriğinin yükselmesinin Total ve LDL kolesterol düzeyini yükselttiği ve kroner kalp hastalığı riskini arttırdığını göstermektedir.
Yüksek kolesterol ,kalbe ve vücudun diğer hayati organlarına kan taşıyan damarları yavaş yavaş tıkayacağından kalp krizine neden olabilir.
Yüksek kolesterol,yüksek tansiyon,şişmanlık,sigara , alkol tüketimi  stres ve hareketsizliğin etkisiyle  kalp krizi geçirme riski artmaktadır..


TOTAL KOLESTEROL  DURUMUNA GÖRE  KALP HASTALIĞI RİSKİ ( ORTALAMA )


ERKEK



KADIN

YAŞ
200 VE ALTI
200-240
240 VE ÜSTÜ

200 VE ALTI
200-240
240 VE ÜSTÜ
40
30%
40%
60%

15%
25%
30%
50
40%
45%
60%

20%
30%
40%
60
30%
40%
50%

20%
25%
35%








Kolesterol kontrol edilebilir bir kan parametresidir düşürmek için
  1. Yukarıdaki beslenme uyarılarına uyunuz.
  2. Düzenli olarak kolesterolünüzü yılda en az bir kez kontrol ettiriniz.
  3. Mutlaka egzersiz yapınız.
  4. Daha çok posalı yiyecekler tüketiniz.
  5. Sigara ve alkol kullanmayınız
  6. Şişmansanız mutlaka zayıflayınız.
  7. Dengeli ve düzenli besleneniniz.

Dyt. Bahattin Arslan