4 Temmuz 2010 Pazar

Diyet Yapıyorum!!!

Hızlı yükselen obezite grafiği nedeniyle bu cümleyi sık sık duyar olduk. Obezite sadece tıbbi bir konu olmayıp, gelişmekte olan dünyada sosyal ve ekonomik boyutlarıyla da düşünülmesi gereken önemli bir sağlık sorunu. Günümüz beslenme alışkanlıklarında yağ ve karbonhidratların fazla tüketilmesi fiziksel aktiviteden uzaklaşarak TV ve bilgisayar başında fazla zaman harcamak bu artışın önemli sebeplerinden sayılabilir. Peki, daha sağlıklı ve estetik görünmek içi n ne yapmalıyız, ne yapmamalıyız

Zayıflıyorum ama daha sağlıklı mıyım?

Sağlıklı zayıflama için vücutta varolan dengeyi korunarak, kişiye uygun bireysel programlar yapılmalıdır. Birey, kendisini psikolojik olarak zorlamayan, yaşam tarzına ve beslenme alışkanlıklarına en uygun ve mutlaka uzman kontrolü altında bir beslenme programına girmelidir. Birçok birey zayıflama telaşıyla diyet yapma sendromu denilebilecek bir durum içine girmekte ve medyadan, tanıdıktan, zayıflatan diyet olduğuna inanarak, bilinçsizce diyet yapmaya başlamaktır ve kimi zaman da olumlu sonuç almaktadır. “Ne zararı olabilir” diye düşündüğümüz bu diyetlerin aslında vücudumuzda birçok olumsuz etkisi olabilir.

Metabolizma hızı diyetle etkilenir.

Diyet yaparken dikkat edilmesi gereken önemli noktalardan biri olan metabolizma hızı bireylerde farklılık gösterir. Diyet yapmak metabolizma hızını etkiler. Bilinçsizce yapılan diyetler metabolizma hızını düşürerek verilen kiloların geri alınmasına neden olur. Üstelik ilerleyen zamanda kilo verme hızı da düşecektir. Sık sık diyet yapmak, ağır şok diyetler yapmak, zayıflamak için bilinmeyen bitkisel ürünler ve zayıflama çayları kullanmak metabolizma hızını etkileyen en önemli etmenlerdir. Yapmamamız gereken, kendi metabolizmamızı iyi tanıyıp, onu yönetmeyi öğrenmektir. Yani metabolizmamızın ihtiyaçlarını iyi belirleyip, bu ihtiyaçlara göre dengeli beslenmeli ve sağlığımızı kaybetmeden zayıflamalıyız.

Herkesin metabolizması farklıdır. Kişi, kendi metabolizmasına uygun, sağlıklı bir beslenme planı oluşturmalıdır. Bu planı uygulayabilmek için, uzun süreli ve yaşam tarzını değiştiren yeni alışkanlıklar geliştirmek gerekir. Yeni beslenme alışkanlıkları değişiklik yapma olanağı ile bireyin ne yiyeceğinizi kendisinin seçmesi sağlayarak diyeti monotonluktan ve sıkıcılıktan kurtarır. Sağlıklı beslenme programı başlangıçta zor gelebilir. Fakat zamanla programa metabolizmanızın ve sizin programa alıştığınızı ve kontrollü bir şekilde kilo kaybettiğinizi göreceksiniz ve en önemli değer olan sağlığınızı kaybetmeden!!

Şok diyetler zayıflatır mı?

Evet zayıflatır. Çünkü ani olarak yetersiz besin alımı söz konusudur. Diyetin amacı, bünyenin dengesini koruyarak zayıflamaktır. Bir an evvel kilo vermeyi amaçlayan şok diyetler ise bünyenin dengesini koruyamadığı gibi az önce bahsedildiği gibi metabolizmanın hızını da yavaşlatır. Hızla kilo geri alımı gerçekleşir. Üstelik karaciğer etrafında toplanan yağlar, karaciğer fonksiyon bozuklukları, lipit profilinde bozukluk (kolesterol, trigliserit, LDL kolesterol, HDL kolesterol gibi…), diyabet, yüksek tansiyon ve koroner kalp hastalığı riskini de artırır. Zayıflamak, daha estetik görünmek adına yapılan şok diyetler bir yandan vücutta deformasyona neden olurken, diğer yandan pek çok sağlık sorunlarına yol açar. Sık sık kilo alıp verme vücudun direncini düşürür, hastalıklara yakalanma riskini artırır. Şok diyetlerle zayıflamaya çalışan kişilerde; saç dökülmesi, adet düzensizliği, libido kaybı, anksiyete, hipoglisemi ve tansiyon düzensizliklerine oldukça sık rastlanır.

Arkadaşımın diyeti ile zayıfladım?

Bireylerin cinsiyet, yaş, boy, kilo, kan bulguları, hastalıkları ve genetik mirasları da farklıdır. Üstelik buna, beslenme alışkanlığı ve beslenme koşullarını da eklersek, diyetin neden bireye özgü olduğunu anlamış oluruz. Dolayısıyla nasıl kişileri standardize edemiyorsak, diyetleri de standart hale getiremeyiz. Örneğin a kişisinin diyetindeki et miktarı b kişisinin kan değerlerine göre fazla geliyor olabilir ya da metabolizma hızı yavaş bir bireyin diyetinin kalorisiyle hızlı olan bireyin kalorisi arasında büyük farklılıklar vardır.

Yapılacak diyette, kişinin vücut yağ oranı, kan değerlerindeki şeker, kolesterol, kan sayımı, ailesinin hastalık öyküsü son derece önemlidir. Zayıflamak için sadece bu kriterleri içine alacak bir diyet değil, bir beslenme programı uygulamak gerekir. Bu program aynı zamanda, yaşam tarzını da değiştireceği için, hem daha sağlıklı olmayı sağlar, hem de kilo problemini ortadan kaldırır. Kişiye özel olarak hazırlanan beslenme planı, verilen kiloları da uzun süre korur.

Light ürünler tüketiyorum?

Markette pek çok tam yağlı, yarımyağlı, light ürünle karşılaşıyoruz. Tam yağlı olanlarla, yarım yağlı olanlar arasındaki farklılık kalorinden ileri gelmektedir. Vitamin ve mineral değerleri değişmeyen bu ürünlerden yarım yağlı olanların tüketilmesi kandaki yağların yükselmemesine yardımcı olabilir. Sıfır yağlı olan diyet ürünlerde ise biraz daha seçici olmak gerekir. Özellikle çocuklarda diyet ürünleri kullanılırken dikkatli olunmalıdır. Hatta gerekirse bir uzmana danışılmalıdır. Bu ürünlerde dikkat edilmesi gereken bir başka nokta da, diyet ürünleri ile diyabetik ürünlerin ayrılmasıdır. Diyet yazan yiyeceklerin bazılarının kalorisi ile diyet olmayan ürün aradında bazen kalori farkı bulunmayabilir. Diyet ürün alırken etiket mutlaka okunmalıdır. Tatlandırıcı içeren ürünlerdeki tatlandırıcı çeşidi önemlidir çünkü bazı tatlandırıcılar kalori içerebilir, bu ürünler daha çok diyabetliler içindir. Diyabetlilerin kan şekerlerini hızlı artırmadıkları için diyet olarak etiketlendirilirler. Bu ürünlerde kalorisi yüksek olan tatlandırıcılar kullanılır. Bu ürünleri bir uzmana danışarak kullanmak en iyisidir. Diyet ürünlerin bir diğer tehlikesi de ‘diyet kaçamakları’na neden olmasıdır. Kalorisi düşük olan bu ürünler, sınırsız tüketime yol açabilirler. Evet, bu besinler, normal besinlerden yüzde 20-30 daha düşük kalorilidir. Fakat bir yerine 2-3 paket tüketilmesi durumunda, kalori eşitleneceği için, kaybedilecek tek şey lezzet olur. Diyet ürünler genel olarak, öğün aralarında açlığı bastırmak veya nefsi köreltmek için kullanılmalıdır.

Sağlığımı bozmadan nasıl zayıflarım ?

Mutlaka zayıflama konusunda uzman bir sağlık ekibiyle ( doktor- diyetisyen- hemşire ve gerekirse psikolog), kişiye en uygun beslenme programı ile zayıflama sağlanabilir. Beslenme düzenlenmeden büyük kilo kaybının gerçekleşmeyeceği unutulmamalıdır. Mucize diyet, mucize yöntem diye birşey yoktur. Mucize olan en sağlıklı yöntemle kalıcı kiloya ulaşabilmek ve sağlıklı beslenmeyi öğrenebilmektir. Unutmayın sağlıklı beslenme programları sadece kilolu insanların öğreneceği birşey değildir, her insanın ister zayıf, ister kilolu, ister çocuk, ister ergen, ister yaşlı, ister hamile her insan sağlıklı beslenmelidir!! Dengeli beslenme olarak tanımlayabileceğimiz böyle bir beslenme planı kişiyi, karaciğerde büyüme, yağlanma, kemik erimesi, zihinsel fonksiyonlarda bozukluk, diş çürümesi gibi sağlık sorunlarından korur.

Unutmayın, herkes dengeli beslenmeyi öğrenebilir!!

Sağlıklı ve mutlu günler...
Diyetisyen Fatma Baysal